Visie

Acceptance and Commitment Therapy (ACT) is een vorm van cognitieve gedragstherapie die zich richt op het vergroten van psychologische flexibiliteit. Psychologische flexibiliteit verwijst naar het vermogen om effectief om te gaan met de altijd veranderende omstandigheden buiten je, maar ook de innerlijke veranderingen in je denken en emoties, terwijl je in het oog houdt wat voor het jou echt belangrijk is in het leven.

ACT heeft zes kernprocessen die de basis vormen voor deze benadering:

1. Cognitieve Defusie
   Dit proces richt zich op het loskoppelen van gedachten van hun letterlijke betekenis en emotionele impact. Het doel is om afstand te nemen van storende gedachten en te erkennen dat gedachten slechts mentale gebeurtenissen zijn.
2. Acceptatie
   Acceptatie in ACT verwijst naar het open en welwillend verwelkomen van onplezierige gedachten en gevoelens zonder ertegen te vechten. Het gaat niet om goedkeuring van deze ervaringen, maar eerder om het erkennen van hun aanwezigheid.
3. Het Zelf als Context
   Dit proces betreft het ontwikkelen van een bredere en flexibelere identiteit, waarbij men niet volledig wordt gedefinieerd door gedachten, gevoelens of ervaringen. Het zelf wordt beschouwd als de context waarin gedachten en gevoelens zich voordoen.
4. Het Hier en Nu
   Het richten van de aandacht op het huidige moment in plaats van vast te zitten in het verleden of de toekomst. Dit helpt individuen om meer bewust en effectief te reageren op wat zich in het heden voordoet.
5. Waarden
   Het identificeren en verhelderen van persoonlijke waarden, dat wil zeggen, wat echt belangrijk is in het leven. Het stellen van doelen en het nemen van acties die congruent zijn met deze waarden staat centraal in ACT.
6. Toegewijde Actie
   Toegewijde actie impliceert het nemen van stappen die in lijn zijn met persoonlijke waarden, zelfs als dit gepaard gaat met onplezierige gedachten en emoties. Het gaat erom bereid te zijn om actie te ondernemen ondanks mogelijke obstakels.

Deze zes kernprocessen werken samen om psychologische flexibiliteit te vergroten, waardoor je een rijker, zinvoller en meer bevredigend leven kunt leiden. ACT is effectief gebleken bij een scala aan psychische aandoeningen en wordt ook gebruikt voor persoonlijke groei en het verbeteren van algemeen welzijn. Het is belangrijk op te merken dat ACT niet streeft naar het elimineren van negatieve gedachten of emoties, maar eerder naar het veranderen van de relatie met deze ervaringen, zodat ze minder belemmerend worden.

Mindfulness is een bewuste en niet-oordelende manier van aandacht geven aan het huidige moment. Het gaat om het opmerken en accepteren van gedachten, gevoelens en lichamelijke sensaties zonder er automatisch op te reageren. Oorspronkelijk geworteld in boeddhistische meditatiepraktijken, heeft mindfulness de afgelopen decennia aan populariteit gewonnen als een therapeutische benadering.

In mijn sessies wordt mindfulness op verschillende manieren gebruikt, bijvoorbeeld:

1. Aandachtsgerichte meditatie:
   In kleine oefeningen of gewoon in het gesprek begeleid ik je om je aandacht te richten op de ademhaling, lichaamssensaties of geluiden, waardoor je meer bewust wordt van het huidige moment. Deze oefeningen en aandachtstraining bevorderen het vermogen om afleidende gedachten los te laten en je te concentreren op de ervaring van het nu.
2. Bewuste ademhaling:
   Je wordt aangemoedigd om je ademhaling bewust te observeren. Door de aandacht te vestigen op de ademhaling, kan je je meer bewust worden van fysieke sensaties en gedachten, en een kalmerend effect ervaren.
3. Bewustwording van lichamelijke sensaties:
   Focus op lichamelijke sensaties helpt je om je meer bewust te worden van spanning, ontspanning en andere lichamelijke reacties op stress of emoties. Dit bewustzijn kan een sleutelrol spelen bij stressmanagement en emotionele regulatie.
4. Mindful zelfcompassie:
   Je houding waarmee je jezelf bejegend, is een belangrijk aandachtspunt. Veel mensen ervaren immers een kritische of zelfs perfectionistische manier van zichzelf bejegenen. Je oefent jezelf met vriendelijkheid en begrip te benaderen, vooral wanneer je geconfronteerd wordt met moeilijke emoties en zelfkritiek. Mindful zelfcompassie is gericht op het cultiveren van een compassievolle houding naar jezelf toe.

Focussen is een lichaamsgerichte interventietechniek die is ontwikkeld door Eugene Gendlin. Het is een methode die gericht is op het verkennen en begrijpen van innerlijke gevoelens en sensaties, en het bevorderen van zelfontdekking en emotionele verwerking. De techniek van focussen wordt vaak gebruikt in de psychologische praktijk en kan nuttig zijn bij het verkennen van emotionele kwesties, het vergroten van zelfbewustzijn en het bevorderen van emotionele heling. Hier is een korte uitleg van de techniek:

Innerlijke Aandacht:
Focussen begint met het brengen van de aandacht naar het innerlijke, naar de gewaarwordingen en gevoelens in het lichaam. Je wordt aangemoedigd om aandacht te schenken aan wat je voelt op een dieper niveau, in plaats van je te concentreren op externe prikkels.

Felt Sense:
Het concept van “felt sense” staat centraal bij focussen. Dit verwijst naar de vaag voelbare sensaties en gevoelens die aanvankelijk moeilijk in woorden te vatten zijn. Het is een soort impliciete kennis die in het lichaam wordt ervaren.

Open en Accepterende Houding:
Je wordt aangemoedigd om een open en accepterende houding aan te nemen ten opzichte van wat je voelt, zonder oordeel. Dit helpt bij het creëren van een veilige ruimte voor zelfonderzoek en emotionele expressie.

Vragen Stellen:
Tijdens een focus-sessie of oefening zullen begeleide vragen worden gesteld om je te helpen bij het verkennen van de felt sense. Vragen zijn gericht op het verhelderen, verfijnen en begrijpen van de gevoelens op een dieper niveau.

Symbolische Uitdrukking:
Je wordt aangemoedigd om de innerlijke gevoelens symbolisch uit te drukken, vaak met behulp van metaforen, beelden of woorden. Dit helpt bij het externaliseren van de innerlijke ervaring en maakt het gemakkelijker om ermee te werken.

Terugkoppeling en Verkenning:
Tijdens het proces geef je voortdurend feedback over hoe de woorden en beelden resoneren met de innerlijke ervaring. Deze terugkoppeling wordt gebruikt om verder te verkennen en de focus te verfijnen.

Emotionele Verwerking:
Door de felt sense te verkennen en er woorden aan te geven, kan emotionele verwerking plaatsvinden. Op deze manier ontwikkel je een dieper begrip van je gevoelens en ervaringen, en zo tot een meer evenwichtige emotionele staat komen.

Focussen is een zelfreflectieve techniek die je in staat stelt om contact te maken met de innerlijke belevingswereld. Het is een proces dat kan bijdragen aan het vergroten van emotionele intelligentie, het omgaan met stress en het bevorderen van persoonlijke groei.

Somatic Experiencing (SE) is een vorm van lichaamsgerichte therapie die is ontwikkeld door Dr. Peter Levine. Het richt zich op het verkennen en verwerken van traumatische ervaringen door de aandacht te richten op lichamelijke sensaties en reacties. SE gaat ervan uit dat het lichaam een centrale rol speelt bij het verwerken van trauma en dat het vrijgeven van opgeslagen fysieke spanning essentieel is voor herstel. Hier volgt een korte omschrijving van Somatic Experiencing en hoe het in een psychologische sessie kan worden toegepast:

Lichaamsbewustzijn:

SE begint met het ontwikkelen van lichaamsbewustzijn. Cliënten worden aangemoedigd om aandacht te schenken aan hun lichaamssensaties, ademhaling en bewegingen. Dit helpt bij het creëren van een verbinding tussen het bewuste denken en de lichamelijke ervaring.

1. Opruimen van Geblokkeerde Energie:
   SE richt zich op het identificeren van geblokkeerde energie in het lichaam, vaak geassocieerd met traumatische ervaringen. Deze geblokkeerde energie wordt gezien als de oorzaak van symptomen zoals angst, spanning en dissociatie.
2. Titratie:
   Titratie is een belangrijk principe in SE, waarbij de therapeut cliënten begeleidt bij het verkennen van trauma op een gedoseerde en behoedzame manier. In plaats van overweldigend te zijn, wordt de intensiteit van de lichaamservaringen geleidelijk aangepakt.
3. Pendulumbeweging:
   Dit verwijst naar het heen en weer bewegen tussen het verkennen van traumatische herinneringen en het terugkeren naar een staat van veiligheid en stabiliteit. Dit penduleren helpt bij het voorkomen van overweldiging en ondersteunt het natuurlijke zelfregulerende vermogen van het lichaam.
4. Resourcing:
   Resourcing omvat het identificeren en versterken van hulpbronnen, zowel binnen het lichaam als in de externe omgeving. Dit kan dienen als een anker voor de cliënt tijdens het verkennen van moeilijke ervaringen.
5. Grounding-technieken:
   Grounding-technieken worden gebruikt om cliënten te helpen zich te verbinden met het huidige moment en een gevoel van veiligheid en stabiliteit te cultiveren. Dit omvat vaak oefeningen gericht op de zintuigen en de directe omgeving.

In een psychologische sessie met behulp van Somatic Experiencing kan de therapeut samenwerken met de cliënt om lichamelijke sensaties te verkennen die verband houden met traumatische herinneringen. Dit kan gebeuren door middel van gesprekken, maar ook door gerichte aandacht voor non-verbale signalen, zoals ademhaling, spierspanning en bewegingen. De therapeut begeleidt de cliënt bij het proces van het ontladen van opgeslagen fysieke spanning en het bevorderen van een gevoel van veiligheid en zelfregulatie. Het doel is om het lichaam te helpen trauma op een natuurlijke manier te verwerken en te herstellen.

Emotionally Focused Therapy (EFT) voor relaties bestaat uit drie duidelijke fasen, ontwikkeld door Dr. Sue Johnson. Elke fase heeft een specifieke focus en doelstelling. Hier zijn de drie fasen van EFT relatietherapie:

1. De-escaleren van Negatieve Patronen:
   In de eerste fase van EFT wordt de nadruk gelegd op het de-escaleren van de negatieve interactiepatronen die in de relatie zijn ontstaan. Deze patronen, ook wel bekend als dansen of cycli, kunnen leiden tot escalatie van conflicten en afstand tussen partners. De therapeut helpt het paar deze destructieve patronen te herkennen, begrijpen en verminderen.
   Doel:
   Het doel van deze fase is om de vicieuze cirkel van negatieve interacties te doorbreken. Dit gebeurt door het blootleggen van de onderliggende emoties die bijdragen aan deze patronen.
2. Diepere Emoties en Hechtingsbehoeften Communiceren:
   In de tweede fase worden partners aangemoedigd om diepere emoties en hechtingsbehoeften met elkaar te delen. De focus verschuift van externe conflicten naar interne emoties en kwetsbaarheden. De therapeut helpt bij het faciliteren van open communicatie over deze diepere emoties en het ontwikkelen van begrip tussen de partners.
   Doel:
   Het doel van deze fase is om de emotionele verbondenheid tussen de partners te vergroten door hen in staat te stellen zich kwetsbaarder op te stellen en meer begrip te krijgen voor elkaars emotionele wereld.
3. Consolideren en Bestendigen van Nieuwe Positieve Interactiepatronen:
   De derde fase richt zich op het consolideren en bestendigen van de positieve veranderingen die in de vorige fasen zijn bereikt. Het paar werkt samen met de therapeut om nieuwe interactiepatronen te ontwikkelen die gebaseerd zijn op emotionele responsiviteit en begrip. Deze nieuwe patronen vervangen de oude, destructieve cycli.
   Doel:
   Het doel van deze fase is om duurzame veranderingen in de relatie te bewerkstelligen en de partners in staat te stellen zelfstandig met uitdagingen om te gaan. Het paar ontwikkelt positieve interactiepatronen die hen ondersteunen bij het omgaan met toekomstige stress en conflicten.

Tijdens elke fase van EFT wordt de nadruk gelegd op het creëren van een veilige therapeutische omgeving waarin partners zich kunnen openstellen en zich veilig voelen om hun emoties te delen. Het model is ontworpen om de emotionele verbondenheid tussen partners te vergroten en hen te helpen positievere en gezondere interactiepatronen te ontwikkelen.